Panjshir

Avganistan, koji decenijama živi (ili bolje rečeno postupno umire) u permanentnom ratnom stanju, ima potencijal da postane, naravno u miru, veliki svetski izvoznik sirovina. Novootkrivena nalazišta rezervi gvoždja, bakra i drugih metala, prema podacima američkih nadležnih američkih institucija, koje prenosi The New York Times (NyT) imaju vrednost od fantatisčnih bilion dolara. To je preko 50 puta veća vrednost nego što iznosi godišnji bruto društveni proizvod (BDP) ove azijske zemlje, jedne od najsiromašnijih na svetu. A radi se samo o manjem, istraženom delu rezervi koje su sigurno u celini mnogo veće i vrednije...

Nova nalazišta su znatno veća od procena s kojima se do nedavno operisalo, ističe se u saopštenju, koje je objavio mešoviti tim visokih američkih oficira i geoloških eksperata. Najobilnija su nalazišta gvozdene rude - njihov potencijal je procenjen na 421 milijardu dolara. Sledi, u elektrotehnici i dalje nezamenljivi, bakar (274 milijarde), niob, manje poznat metal koji ima sve rašireniju primenu u metalurgiji i elektronici (81), kobalt (51), zlato (25), molibden (24 milijarde).... Veoma vredna su, takodje, nalazišta litijuma, od koga se prave baterije za automobile, koja još nisu procenjena a koja bi, zajedno sa ostalim rudama, mogla od ove zemlje napraviti novu Saudijsku Arabiju, po bogatstvu koje ima ispod zemlje.

No, takva budućnost za 21 milion Avganistanaca je daleko od toga da postane izvesna. Prva i najteža prepreka je ratno stanje i krajnje nizak stepen bezbednosti u zemlji. Ležišta ruda se rasprostiru u raznim regionima zemlje, a dobar deo leži uz granicu s Pakistanom, gde su Talibani najjači. Postoje osnovane bojazni da će bogatstvo ispod zemlje motivisati Talibane na još tvrdji i uporniji otpor prema centralnoj vladi.


Australijski vojnici iz sastava NATO u Avganistanu

Poblem je i što u ovoj zemlji ne postoje nikakva rudarska tradicija niti sistematska geološka istraživanja. Informacije o rudnom bogatstvu potiču još iz 50-ih i 60-ih godina, od pre početka ratnog perioda sa sovjetskom intrervencijom 70-ih, koji traje i danas. Prvi stručnjaci s Zapada došli su tek 2001.

A pitanje je zatim kako bi vlada, koja je slaba i veoma korumpirana, savladala sve što zahteva forisirani razvoj rudarstva. Instruktori i savetnici iz Svetske banke tu mogu dosta pomoći i pomažu ali korupciju oni ne mogu iskoreniti. Lane je, na primer, jedan ministar morao da podnese ostavku pošto je otkriveno da je uzeo mito od čak 30 miliona dolara što je ogromna suma i za Zapad, a kamo li u ovako siromašnoj zemlji.